Demir eksikliği, özellikle kadınlar arasında oldukça yaygın olmasına rağmen çoğu zaman “stres, uykusuzluk, yoğun yaşam” gibi nedenlerle geçiştiriliyor.
Fakat vücuttaki demir seviyesinin azalması, dokulara ulaşan oksijen miktarını düşürür. Bu durum zamanla kalp hastalıkları ve bağışıklık sisteminin zayıflaması gibi pek çok sağlık sorununa neden olabilir. Bağışıklık sistemi zayıfladığında ise vücut enfeksiyonlarla başa çıkmakta zorlanır.
İç Hastalıkları Uzmanı Dr. Müslüm Süngü, demir eksikliğinin gözden kaçabilecek belirtilerine ve bu konuda dikkat edilmesi gereken önemli hususlara değindi…
Dr. Müslüm Süngü
Çocuklarda Gelişim Kalpteki Ritmi Etkileyebilir
Demir eksikliği yalnızca yorgunluğa yol açmaz. Uzun süre devam ettiğinde fiziksel ve zihinsel performansı azaltabilir, dikkat dağınıklığı ve öğrenme güçlüğüne sebep olabilir. Çocuklarda büyüme ve zeka gelişimini de olumsuz yönde etkiler. İleri düzeyde anemi durumunda ise kalbi zorlayarak çarpıntı ve nefes darlığına neden olur.
Erkeklerde Kanser Belirtisi Olabilir
Asıl tehlike, demir eksikliğinin altında yatan sebeptir… Özellikle yetişkin erkeklerde ve menopoz sonrası kadınlarda demir eksikliği görülüyorsa mide-bağırsak sisteminin mutlaka araştırılması gerekir. Çünkü bu durum basit bir ülserden mide veya kolon kanserine kadar birçok nedeni barındırabilir.
Kadınlarda sık adet kanamaları ve miyomlar en yaygın sebeplerdendir. Ergenlik çağındaki kız çocuklarında, vejetaryen beslenen bireylerde ve diyet uygulayan gençlerde risk daha yüksektir. Erkekler için ise rutin olarak demir takviyesi önerilmez; mutlaka sebebi araştırılır.
İŞTE GÖRMEZDEN GELİNMEMESİ GEREKEN BELİRTİLER
Demir eksikliği sinsi bir şekilde ilerleyebilir. Başlangıçta belirti vermeyebilir.
İlk Belirtiler
Depolar azaldıkça ilk sinyaller kendini gösterir:
– Halsizlik
– Hızlı yorulma
– Dikkat dağınıklığı
– Baş dönmesi
– Çarpıntı
– Sürekli üşüme.
Daha İleri Aşamada Belirtiler Belli Olur
Eğer demir depoları tamamen boşalmışsa aşağıdaki belirtiler ortaya çıkabilir:
– Açık gözlerde, özellikle alt göz kapağının iç kısmında solgunluk.
–Tırnaklarda kırılganlık.
–Ağız kenarında çatlaklar
– Aşırı saç dökülmesi.
– Ciltte solgunluk.
Böyle belirtiler yaşayan kişilerin kan tetkikleri ile değerlendirilmeleri önemlidir. Hemogram, ferritin, serum demiri ve demir bağlama kapasitesi gibi testler demirin durumunun değerlendirilmesine yardımcı olur.
Ergenlik Dönemindeki Kız Çocuklarında Risk Artabilir
Kız çocuklarında ergenlik döneminde demir eksikliği riski artar. Özellikle adet kanamalarının başlaması ile birlikte yoğun kanamalar yaşanması vücudun demire olan ihtiyacını artırır. Bu dönemde gerekli görüldüğünde hemogram, ferritin ve demir düzeylerinin değerlendirilmesi önemlidir.
Yorgunluğu Hayatın Koşuşturmasına Bağlamayın
Demir eksikliği genellikle yoğun yaşam temposu içerisinde kolayca normalleştirilebiliyor. Stres, uykusuzluk ve günlük koşuşturma nedeniyle sürekli yorgunluk, performans düşüklüğü, konsantrasyon kaybı veya saç dökülmesi gibi belirtiler göz ardı edilebilir. Ancak bu şikayetler sürekli hale gelmişse demir eksikliğinin düşünülmesi ve gerekli kan testlerinin yapılması gerekmektedir. Bu nedenle devam eden yorgunluk ile benzeri belirtileri sadece hayatın yoğunluğuna atfetmemek önemlidir.
DEMİR EKSİKLİĞİ
Doktora Danışmadan İlaç Kullanmayın
Küçük çaplı bir eksiklik beslenmeyle giderilebilir ancak ilerlemiş durumlarda kalple ilgili rahatsızlıkları olanlar, böbrek hastaları ya da yaşlı bireyler için sadece beslenmek yeterli olmayacaktır. Doktor tarafından ağızdan ya da damar yoluyla demir tedavisi uygulanabilir ya da gerekli durumlarda kan transfüzyonu gerekebilir. Sürekli yorgunluğu hayatın koşuşturmasına bağlamayın; kendi kendinize takviye almayın ve mutlaka doktora danışın.
Sofradan Almanın 3 Kuralı
1 – Demirinizi artıracak yiyecekleri tüketin: Kırmızı et, ciğer, dalak, mercimek, nohut, kuru fasulye, yumurta, pekmez, ıspanak, roka,maydanoz,badem,fındık ve kabak çekirdeği gibi gıdalar tüketmelisiniz.
2 – C vitaminini unutmayarak emilimi artırın: Etten sonra biber, brokoli veya domates yiyin. Baklagilleri limonlu salatayla birlikte tüketin. Portakal,kivi çilek ve limon vücudunuza demiri kazandıracaktır.
3 – Çay ve kahve tüketimini sınırlandırın: Türk mutfağında sıklıkla yer alan çay ve kahve demirin emilimini engeller.Bu nedenle yemeklerle birlikte değil,yemekten 1-2 saat sonra içilmelidir.Demiri kalsiyum içeren ürünlerle birlikte almakta önerilmez.Yağlı etlerden,kızartmalardan ve işlenmiş etlerden kaçınılmalı bunun yerine balık,yassız et,yulaf ve bulgur gibi lifli gıdalar tercih edilmelidir.
